Şêrko Bêkes
Helbest û wêjeya nû
Agahiyên bingehîn
- Nav:Şêrko Bêkes – Şêrko Bêkes
- Jidayikbûn:2 Gulan 1940 - Silêmanî
- Mirin:4ê Tebaxê, 2013 - Stockholm
- Domain:Helbest, wêje û çand
- Zimanê nivîsandinê:Kurdiya Soranî
- Bavê wî:Helbestvan Faîq Bix
- Tiştê ku ew herî zêde jê tê diyar kirin:Nûkirina helbesta Kurdî ya nûjen û wêneyên wê yên girêdayî xweza, azadî û sirgûnê.
Sherco Pix kî ye?
Şêrko Bex helbestvanê kurd ê Silêmaniyê ye ku ezmûna wî zêdetirî nîv sedsalê ye. Karê çand û radyoyê, jiyana li çiya, hepsa malê û sirgûnê li Swêdê zanibû, paşê vegeriya Kurdistanê û ji bo demeke kurt bû Wezareta Rewşenbîrî. Helbest di xebata wî de maye.
Jidayikbûn û destpêka wî
Di 02.05.1940ê de li Silêmaniyê ji dayîk bûye û bavê wî Faîq Bix helbestvanekî kurd bû. Di hejdeh saliya xwe de dest bi nivîsandina helbestê kiriye û helbestên destpêkê di rojname û kovarên kurdî de weşandine. Berhevoka wî ya bi navê “Trîfey Helbest” li gor lîsteyên berhemên wî di sala 1968an de hatiye çapkirin.
Nûkirina helbesta Kurdî
Navê wî di destpêka salên heftêyî de bi bizava nûjenkirina edebî “Rûwange” re hat girêdan. Enstîtuya Kurdî li Parîsê diyar dike ku koma wê ya bi navê “Rûwange” li dora sala 1970’yî derketiye û di derbaskirina hin metre û qafiyên kevneşopî de bûye alîkar. Bi wêneya helbestî, helbesta azad û têkiliya di navbera xweza û mirov de eleqedar bû.
Xweza û azadî
Di helbesta wî de dar, kulîlk, pencere, an kevir dibe ku bibe hilgirê wateya mirovî an siyasî. Xweza ne tenê paşxaneyek bû; Wî çiya, baran, çem û çûkan ji bo îfadekirina welat, azadî, tirs, şer û sirgûnê bi kar anî. Li ser evîn, bîr û jiyana rojane jî nivîsiye.
Ji helbestê ber bi çiyan ve
Di salên şêstî de tevlî tevgera kurdî li Iraqê bû, û di radyoya wê de û di rojnamegeriya çandî de kar kir. Di salên 1970'yî de bi vegera şer re, neçar ma ku bi dizî bixebite. Piştî bûyerên sala 1975an vedigere Silêmaniyê, piştre li rojavayê Iraqê di hepsa malê de tê girtin, lê nivîsandina xwe berdewam dike.
Vegere çiya û paşê sirgûn
Di sala 1984an de vedigere herêmên tevgera kurdî li çiyayan û beşdarî xebatên radyo û çandî dibe. Paşê di sala 1987an de li Swêdê bi cih dibe. Sirgûn di helbestên wî de bûye mijareke girîng û Kurdistan bi çiya, gund û bûyerên xwe, tevî dûrbûna erdnîgarî di nivîsa wî de maye.
Şer û Helebçe di helbesta wî de
Şer û bûyerên Enfal û Helebce bandorek li ser karê wî hişt. Yek ji metnên ku bi bîranîna vê qonaxê ve girêdayî ye, helbesta wî ya dirêj “Geliyê Perwaneyan - Derbendî Pepûle” ye. Wêneyên xwezayê, wêranî û nostaljiyê li hev kir û trajedî veguherand zimanekî helbestî ku li ser wêne û sembolê hatiye avakirin.
Vegere Kurdistanê
Piştî guhertinên sala 1991ê vegeriya û di sala 1992ê de di hikûmeta yekem a Herêma Kurdistanê de wek Wezîrê Rewşenbîrî hat erkdarkirin. Tecrubeya wî ya hikûmetê kurt bû û paşê vegeriya karê nivîskarî û çandî. Li Silêmaniyê jî bi sazî û dezgehên weşangeriyê re têkildar bû.
Çêkirin û belavbûna wê
Wî di nav deh salan de berhevok û helbestên dirêj weşandin. Hilbijartinên helbestên wî ji bo zimanên erebî, îngilîzî, swêdî, fransî û zimanên din hatine wergerandin û ev yek dihêle ku ezmûna wî bigihîje xwendevanên derveyî zimanê kurdî. Hebûna xweza, azadî, sirgûn, şer û evînê di berhemên wî de dubare dibe.
Mirin û mîrata wî
Di 4ê Tebaxa 2013ê de li Stockholmê piştî nexweşiyê koça dawî kir û termê wî bo Silêmaniyê hat vegerandin û li Parka Azadî hat veşartin. Navê wî bi nûkirina helbesta kurdî ya nûjen re û bi şiyana wî ya derbirîna serpêhatiyên Kurdistanê bi wêneyên helbestî û xwezayê ve girêdayî ye.
Çima em wî bi bîr tînin?
Ji ber ku ew yek ji wan helbestvanên ku şêwazên helbesta nûjen a kurdî berfereh kir, û bûyerên şer, sirgûn, zordestî û nostaljiyê veguherand cîhaneke edebî ku bandora wê piştî çûna wî jî hebû.